Przez trzydzieści lat samolot pomiarowy przeleciał nad Raciborzem trzynaście razy. Każdy nalot to jedno zdjęcie całego miasta z góry, w tej samej skali i w tym samym odwzorowaniu, więc dwa roczniki można nałożyć na siebie co do metra. Poniżej robi to za Ciebie suwak: po lewej jeden rok, po prawej drugi, ten sam kadr.
Ortofotomapa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Zdjęcia idą prosto z serwera GUGiK, nie z naszego.
Gdzie zmieniło się najwięcej
Kliknij miejsce, żeby ustawić na nim obie mapy. Domyślne roczniki, 1996 i 2025, pokazują pełną rozpiętość materiału.
Co widać na zdjęciach z 1996 roku
Najstarszy rocznik jest o rok wcześniejszy od powodzi z lipca 1997, która zalała Racibórz jako jedno z pierwszych dużych miast na Odrze. To jedyne dostępne zdjęcie lotnicze miasta sprzed tamtej wody i już samo w sobie jest dokumentem: pokazuje dolinę Odry w układzie, którego dziś nie ma.
Odpowiedzią na tamtą powódź jest zbiornik Racibórz Dolny, oddany do użytku 29 maja 2020 roku. To suchy polder o powierzchni 26,3 kilometra kwadratowego, największy tego typu w Polsce. Żeby go zbudować, zlikwidowano dwie wsie w powiecie wodzisławskim: Nieboczowy i Ligotę Tworkowską. Mieszkańcom Nieboczowych postawiono nową wieś kilka kilometrów dalej. Na porównywarce obie strony tej decyzji da się zobaczyć na jednym ekranie: puste miejsce po starej wsi i siatka ulic nowej, wytyczona na polu.
Reszta zmian jest cichsza, ale w skali trzydziestu lat równie wyraźna: obwodnica, nowe osiedla na obrzeżach, zabudowa terenów po zakładach, parkingi tam, gdzie były podwórka, i drzewa, które w 1996 były sadzonkami.
Jak czytać ortofotomapę
Ortofotomapa to nie zwykłe zdjęcie z samolotu. Pojedyncze klatki są przetworzone tak, żeby usunąć zniekształcenia obiektywu i wpływ rzeźby terenu, a potem dopasowane do układu współrzędnych. Dzięki temu można po niej mierzyć odległości i nakładać ją na mapę działek. Skutek uboczny jest taki, że wysokie budynki bywają lekko przechylone od środka kadru, a cienie potrafią zmieniać się w poprzek zdjęcia: to ślad po kilku przelotach z różnych godzin, złożonych w jedną mozaikę.
Pora roku też ma znaczenie. Naloty wykonuje się wiosną i latem, ale nie zawsze w tej samej fazie wegetacji, więc jedno pole raz jest brązowe, raz zielone. Nie znaczy to, że coś się z nim stało.
Racibórz cofnięty jeszcze dalej
Pytania i odpowiedzi
Skąd pochodzą te zdjęcia lotnicze?
Z ortofotomapy Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, udostępnianej przez usługi sieciowe geoportal.gov.pl. To materiał z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, od 2020 roku dostępny bezpłatnie i bez ograniczeń w ponownym wykorzystaniu. Nie kopiujemy go do siebie, tylko pokazujemy prosto z serwera GUGiK, więc zawsze oglądasz aktualną wersję.
Dlaczego do wyboru jest trzynaście lat, a nie trzydzieści?
Bo tyle razy przeleciał nad Raciborzem samolot pomiarowy. Sprawdziliśmy rocznik po roczniku od 1995 do 2025 na tym samym wycinku miasta. Lata, których nie ma na liście, zwracają dokładnie ten sam obraz, co rocznik wcześniejszy: 1997 to jeszcze zdjęcie z 1996, 2003 to zdjęcie z 2002. Rok 1995 jest pusty. Pokazujemy tylko te trzynaście, które faktycznie się od siebie różnią.
Czy są zdjęcia sprzed 1996 roku?
W ortofotomapie GUGiK nie. Starszy obraz Raciborza z góry istnieje, ale w archiwach wojskowych i w niemieckich zbiorach lotniczych, i nie jest udostępniany jako mapa internetowa. Za to mamy 199 fotografii miasta z ziemi, z lat 1887-1939, i mapy sięgające 1736 roku.
Dlaczego najnowszy rocznik jest ostrzejszy od pozostałych?
Bo dla stanu bieżącego GUGiK udostępnia osobną warstwę o wyższej rozdzielczości i to ją nakładamy na zdjęcie z ostatniego nalotu. Ma ona jednak pokrycie tylko nad samym miastem, więc poza jego granicami, na przykład nad zbiornikiem, wraca zwykła ortofotomapa. Starsze roczniki fotografowano po prostu gorszym sprzętem i lepszych już nie będzie.
Czy mogę zobaczyć te zdjęcia razem z granicami działek?
Nie na tej stronie i celowo. Porównywarka ma robić jedną rzecz dobrze: pokazywać ten sam kadr w dwóch latach, bez niczego na wierzchu. Granice działek z ewidencji, zabytki, przystanki i firmy znajdziesz na mapie Raciborza, na zwykłym podkładzie.
Czy mogę użyć tych zdjęć u siebie?
Ortofotomapa z państwowego zasobu jest dostępna bez opłat i bez licencji ograniczającej ponowne wykorzystanie, także komercyjne. Wypada podać źródło: Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Zdjęcia pobierzesz w Geoportalu, my ich nie pośredniczymy.