Pełny wykaz z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody. Najstarszy pomnik w powiecie chroniony jest od 1957 roku. Obok drzew rejestr obejmuje też głaz narzutowy, rezerwat Łężczok i dwie mniejsze formy ochrony.

🌳 Zobacz pomniki przyrody na mapie

Wszystkie 60 obiekty.

Racibórz to miasto platanów

Najliczniejszym pomnikiem przyrody w powiecie nie jest dąb ani lipa, tylko platan klonolistny: 20 wpisów, wszystkie w gminie Racibórz. To drzewo sadzone w miejskich parkach i przy rezydencjach od XIX wieku, rozpoznawalne po łuszczącej się, plamiastej korze i wielkich liściach. Zaraz za nim jest dąb szypułkowy, drzewo, od którego zaczęła się tu w ogóle ochrona: najstarszy pomnik w powiecie to właśnie dąb, chroniony od 1957 roku.

  • 20 Platan klonolistny
  • 12 Dąb szypułkowy
  • 4 Sosna zwyczajna (Sosna pospolita)
  • 3 Jesion wyniosły
  • 2 Grab zwyczajny (Grab pospolity)
  • 2 nieokreślony

Gdzie ich szukać

Rozkład jest bardzo nierówny. Gmina Racibórz ma 38 pomników, gmina Kuźnia Raciborska 10, a w pozostałych gminach są to pojedyncze obiekty. W gminie Krzanowice rejestr nie odnotowuje ani jednego pomnika przyrody. To nie znaczy, że nie ma tam starych drzew: znaczy tylko, że rada gminy nie objęła żadnego ochroną w tej formie.

Warto pamiętać, że 19 z 57 wpisów to grupy drzew, czyli aleje i szpalery liczone jako jedna pozycja. Realnie chronionych pni jest więc w powiecie znacznie więcej niż pozycji na tej liście.

Poza pomnikami: Łężczok i sąsiedzi

Rejestr obejmuje też mocniejsze i rzadsze formy ochrony. W powiecie są trzy:

  • Bociek Zespół przyrodniczo-krajobrazowy, gmina Kornowac
  • Łąka trzęślicowa w Małej Nędzy Użytek ekologiczny, gmina Nędza
  • Łężczok Rezerwat, gmina Nędza

Łężczok w gminie Nędza to dawne stawy hodowlane założone przez cystersów z Rud, dziś rezerwat z lasem łęgowym, alejami starych dębów i jednym z najlepszych miejsc na obserwację ptactwa wodnego w regionie. Chodzić po nim można wyłącznie wyznaczonymi ścieżkami. Bociek pod Kornowacem i łąka trzęślicowa w Małej Nędzy to obiekty mniejsze, chroniące konkretne siedliska, a nie pojedyncze okazy.

Kupujesz działkę z pomnikiem przyrody?

Ochrona jest przypisana do drzewa, nie do właściciela, więc przechodzi razem z nieruchomością. Nie wolno takiego drzewa usunąć ani mocno przyciąć bez zezwolenia, a zakaz obejmuje też otoczenie: nie można pod nim kopać, utwardzać gruntu ani zmieniać jego poziomu, bo to niszczy system korzeniowy. Zanim kupisz, sprawdź działkę na naszym narzędziu: pokazuje numer ewidencyjny, formy ochrony przyrody i ceny transakcyjne z okolicy.

Najczęstsze pytania

Ile pomników przyrody jest w powiecie raciborskim?

W rejestrze jest ich 57, z czego 38 w samej gminie Racibórz i 10 w gminie Kuźnia Raciborska. Do tego dochodzą inne formy ochrony przyrody: rezerwat Łężczok, użytek ekologiczny w Małej Nędzy i zespół przyrodniczo-krajobrazowy Bociek w gminie Kornowac.

Co właściwie znaczy, że drzewo jest pomnikiem przyrody?

Że rada gminy uchwałą objęła je ochroną prawną ze względu na wiek, rozmiary albo znaczenie dla krajobrazu. Od tego momentu nie wolno go ściąć, uszkodzić ani przekształcić bez zgody, a wszelkie prace przy nim, łącznie z przycinaniem gałęzi, wymagają zezwolenia. Ochrona obejmuje też otoczenie korzeni, więc nie można pod pomnikiem kopać ani zmieniać poziomu gruntu.

Dlaczego tyle pomników ma tę samą datę?

Bo ustanawia się je hurtem, jedną uchwałą rady gminy. 31 z 57 pomników w powiecie pochodzi z jednego roku, 2009, gdy gminy porządkowały swoje wykazy. Wcześniejsze wpisy, jeszcze z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, były pojedyncze i dotyczyły konkretnych, wyjątkowych drzew.

Czym jest „grupa drzew" w rejestrze?

Jednym wpisem obejmującym kilka drzew rosnących razem, na przykład aleję albo szpaler. W powiecie takich wpisów jest 19, a pojedynczych drzew 38. Dlatego liczba chronionych drzew jest w rzeczywistości wyższa niż liczba pozycji na tej liście.

Czy pomnik przyrody może rosnąć na prywatnej działce?

Tak i to się często zdarza. Ochrona idzie za drzewem, nie za właścicielem. Kupując działkę z pomnikiem przyrody, przejmujesz obowiązek dbania o niego, ale nie możesz go usunąć ani mocno przyciąć bez zgody organu, który ustanowił ochronę. Warto to sprawdzić przed zakupem, razem z zapisami planu miejscowego.

Co to jest rezerwat Łężczok?

To najcenniejszy przyrodniczo teren powiatu: dawne stawy hodowlane cystersów z Rud, otoczone lasem łęgowym i alejami starych dębów, w gminie Nędza. Rezerwat chroni ptactwo wodne i starodrzew, a przez jego teren prowadzą szlaki turystyczne. Poruszać się po nim można wyłącznie wyznaczonymi ścieżkami.

Skąd bierzecie te dane?

Z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody, prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i udostępnianego jako usługa danych przestrzennych. Pobieramy obszar powiatu raciborskiego i nie zmieniamy w nim niczego, łącznie z wpisami, w których gatunek zapisano jako „brak danych". Rejestr aktualizujemy mniej więcej raz na pół roku.