Dwie fale na tym samym wodowskazie
Wodowskaz Racibórz-Miedonia stoi poniżej miasta i to on jest miarą tego, co Odra rzeczywiście przez Racibórz przeprowadziła. Poniżej ten sam wodowskaz w dwóch miesiącach oddalonych o dwadzieścia siedem lat. Skala i progi są wspólne, więc obie krzywe da się porównać wprost.
Stan wody w centymetrach, dzień po dniu. Wodowskaz Racibórz-Miedonia, dane IMGW-PIB.
W 1997 fala wchodziła gwałtownie: 5 lipca było jeszcze 202 cm, a cztery dni później 1013 cm. Potem, zamiast opaść do końca, przyszła druga fala i pod koniec lipca woda znowu podniosła się powyżej siedmiu metrów. Powyżej stanu alarmowego Odra stała w tamtym miesiącu przez 12 dni, w 2024 przez 6.
Powyżej miasta obie fale były prawie takie same
To jest sedno różnicy między 1997 a 2024. Na wodowskazie Chałupki, tuż za granicą i powyżej zbiornika, obie fale niosły niemal tyle samo wody: 1600 metrów sześciennych na sekundę w 1997 i 1480 w 2024. Do Raciborza szło więc to samo.
Wodowskaz Chałupki, powyżej zbiornika. Skala pionowa jest tu niższa niż na poprzednim wykresie, bo woda nie sięgała tak wysoko.
Poniżej doliny liczby się rozjeżdżają. W 2024 między Chałupkami a Miedonią przepływ w szczycie spadł o 29 procent, z 1480 do 1050 metrów sześciennych na sekundę. W 1997 na tym samym odcinku fala nie malała, tylko rosła, bo dolina nie miała jeszcze czym jej przyjąć.
Szczyty wodowskaz po wodowskazie
Wodowskazy w kolejności biegu rzeki, od granicy w stronę Koźla. Przy każdym najwyższy stan dobowy i przepływ z dnia szczytu.
| Wodowskaz | 1997 | 2024 |
|---|---|---|
| Chałupki przed zbiornikiem | 704 cm1600 m3/s | 682 cm1480 m3/s |
| Olza przed zbiornikiem | brak danych | 942 cm1650 m3/s |
| Krzyżanowice przy wlocie do zbiornika | 905 cm2620 m3/s | 942 cm1040 m3/s |
| Racibórz-Miedonia za zbiornikiem | 1013 cm2800 m3/s | 793 cm1050 m3/s |
| Koźle za zbiornikiem | 930 cmbrak przepływu | 631 cmbrak przepływu |
Krzyżanowice są w tej tabeli najciekawsze. W 2024 stan był tam wyższy niż w 1997 (942 cm wobec 905 cm), a przepływ mniejszy niż połowa (1040 wobec 2620 metrów sześciennych na sekundę). Wodowskaz stoi przy wlocie do zbiornika i mierzy wodę spiętrzoną przed nim. Wysoki stan znaczy tam więc coś odwrotnego niż zwykle: że woda została zatrzymana, zamiast pójść dalej. W Koźlu, blisko sto kilometrów niżej, różnica jest już bezdyskusyjna: 930 cm w 1997 wobec 631 cm w 2024.
Zbiornik widziany z orbity
Dwa zdjęcia satelitarne tego samego kawałka doliny, wykonane w odstępie dwudziestu pięciu dni. Po lewej stan normalny z 24 sierpnia 2024, po prawej 18 września, gdy zbiornik był napełniony. Przeciągnij suwak, żeby zobaczyć różnicę.
Racibórz, 9 lipca 1997
Wrzesień 2024, zbiornik w robocie
Zdjęcia z czaszy zbiornika, zrobione 21 września 2024, kilka dni po szczycie fali. Woda stała wtedy jeszcze na dawnej żwirowni, z której wystawały tylko maszyny.
Co stoi w dolinie
Zbiornik to nie tylko wał wokół pola. Odpływ reguluje budowla przelewowo-spustowa, wodę zza wału odbiera przepompownia w Bukowie, a Psinę trzeba było przełożyć w nowe koryto. Za tę inwestycję zapłaciła też wieś Nieboczowy, rozebrana i przeniesiona w nowe miejsce, bo leżała w czaszy.
Najczęstsze pytania
Jak wysoko stanęła Odra w Raciborzu w 1997 roku?
Wodowskaz Racibórz-Miedonia zanotował 9 lipca 1997 stan 1013 cm przy przepływie 2800 metrów sześciennych na sekundę. To najwyższa wartość w całym zbiorze, jakim dysponujemy. Stan alarmowy na tym wodowskazie wynosi 600 cm, czyli woda stała ponad 413 cm powyżej alarmu.
Czy fala z 2024 roku była mniejsza niż ta z 1997?
Nad Raciborzem nie. Powyżej miasta, na wodowskazie Chałupki, obie fale były niemal identyczne: 1600 metrów sześciennych na sekundę w 1997 i 1480 w 2024. Różnica pojawia się dopiero za zbiornikiem Racibórz Dolny: na Miedonii było 2800 w 1997 i 1050 w 2024. Do miasta dotarła więc ta sama fala, tylko po drodze zdążyła zostać rozłożona.
Co dokładnie robi zbiornik Racibórz Dolny?
To zbiornik suchy, czyli na co dzień pusty. Woda wpływa do niego dopiero wtedy, gdy przepływ Odry przekroczy wartość, jaką koryto poniżej jest w stanie bezpiecznie przeprowadzić. Nadwyżka zostaje zatrzymana w czaszy, a odpływ reguluje budowla przelewowo-spustowa. Efekt jest podwójny: szczyt fali robi się niższy i przychodzi później, więc służby mają więcej czasu.
Skąd pochodzą liczby na tej stronie?
Z archiwum dobowych danych hydrologicznych IMGW-PIB. Nasz skrypt pobiera roczniki wprost z serwera danych publicznych i wylicza z nich szczyty, więc nic tu nie jest przepisywane ręcznie. Migawkę, na której stoi ta strona, pobraliśmy 2026-08-31.
Czy dziś w Raciborzu jest wysoka woda?
Bieżące stany Odry, aktualizowane co godzinę, pokazujemy na osobnej stronie /odra. Tutaj są wyłącznie dane historyczne, które się już nie zmienią.
Skąd te dane
Stany i przepływy: archiwum dobowych danych hydrologicznych IMGW-PIB, roczniki 1997 i 2024, migawka z 2026-08-31. Zdjęcia satelitarne: NASA GIBS, kompozyt HLS na danych Copernicus Sentinel-2. Fotografie: Wikimedia Commons, wyłącznie pliki na CC0 albo w domenie publicznej, autor i licencja stoją przy każdym zdjęciu. Bieżący stan Odry znajdziesz na stronie Odra na żywo, a pozostałe zbiory, z których korzystamy, opisaliśmy w notce o danych.