Rynek z kolumną maryjną i pierwszymi autobusami, brama akcyzowa na ulicy Nowej, hale fabryki tabaki Domsa z pracownicami przy stołach, przemarsz oddziałów Selbstschutzu ulicą Opawską w 1921 roku i powódź 1939 na drodze do Markowic. Zdjęcia pochodzą z Narodowego Archiwum Cyfrowego i są w domenie publicznej, więc wolno je pobierać i publikować.

Przy niemal każdym opisie archiwiści podali nazwę przedwojenną i dzisiejszą, na przykład Augustastrasse i ul. Bema. To pozwala odnaleźć w mieście dokładnie ten sam punkt.

Pytania i odpowiedzi

Skąd pochodzą te zdjęcia?

Z Narodowego Archiwum Cyfrowego, z zespołu 3/8/0/250, czyli spuścizny Śląskiej Krajowej Placówki Obrazowej (Landesbildstelle Oberschlesien). Była to przedwojenna instytucja dokumentująca Górny Śląsk na potrzeby szkół i urzędów, dzięki czemu fotografowała rzeczy zwyczajne: ulice, podwórza, hale fabryczne, a nie tylko uroczystości.

Czy mogę tych zdjęć użyć u siebie?

Tak. Archiwum przy każdej jednostce zapisało wprost, że wolno je zwielokrotniać, zmieniać i rozpowszechniać, także w celach komercyjnych, bez pytania o zgodę. To domena publiczna. Zasady dobrego wychowania mówią, żeby podać źródło, i my je przy każdym zdjęciu podajemy.

Dlaczego opisy mieszają nazwy niemieckie i polskie?

Bo tak zrobili archiwiści i akurat tutaj to bardzo się przydaje. Przy każdej ulicy stoi nazwa przedwojenna i dzisiejsza, na przykład Troppauerstrasse i ul. Opawska albo Augustastrasse i ul. Bema. Dzięki temu można wziąć zdjęcie sprzed stu lat i stanąć dokładnie w tym samym miejscu.

Ile jest tego naprawdę?

W zespole leży 221 skanów dotyczących Raciborza. Pokazujemy 199, bo dwie jednostki nie mają jasnej deklaracji o prawach autorskich, a bez niej nic nie bierzemy. Zdjęcia mają po około 800 pikseli szerokości, bo w takiej rozdzielczości udostępnia je archiwum. Większych nie ma.

Co tu jest najciekawsze?

Przemarsz oddziałów Selbstschutzu ulicą Opawską w 1921 roku, powitanie prezydenta Hindenburga w 1928 z tańczącymi dziewczętami w strojach raciborskich, powódź 1939 na drodze do Markowic, wieża ciśnień przerobiona na ośrodek indoktrynacji, a także rzeczy, których po prostu już nie ma: brama akcyzowa na ulicy Nowej, synagoga widoczna w głębi ulicy Szewskiej i basen miejski przy ulicy Bema.

Czy są też dawne mapy?

Są, w osobnej zakładce. Zebraliśmy 55 map, planów i rysunków architektonicznych z lat 1736-1942, między innymi plan wodociągów z 1831 roku i komplet rysunków sądu okręgowego. Razem z tymi fotografiami i ze zdjęciami lotniczymi z lat 1996-2025 daje to blisko trzysta lat obrazu miasta.

Zbiór: Narodowe Archiwum Cyfrowe, zespol 3/8/0/250 Landesbildstelle Oberschlesien (Slaska Krajowa Placowka Obrazowa), Narodowe Archiwum Cyfrowe. Licencja: domena publiczna, bez ograniczen praw autorskich (deklaracja NAC przy kazdej jednostce). Pobrano 2026-08-31.