Co naprawdę decyduje o uzysku
Nasłonecznienie w powiecie raciborskim jest wyrównane: między najbardziej i najmniej korzystnym punktem powiatu różnica sięga jednego procenta. O wyniku decyduje więc nie to, w której gminie stoi dom, tylko cztery rzeczy: moc instalacji, nachylenie połaci, jej kierunek i zacienienie.
Moc jest wprost proporcjonalna, więc dwa razy większa instalacja da dwa razy więcej prądu. Nachylenie ma znaczenie mniejsze, niż się wydaje: między 25 a 45 stopniami tracisz kilka procent, a typowy dach o kącie 35 stopni jest praktycznie optymalny. Kierunek waży najwięcej z rzeczy, których nie zmienisz: dach wschodni albo zachodni oddaje w naszych warunkach około 80 procent tego, co południowy, a północny mniej więcej połowę.
Zacienienia ten kalkulator nie widzi i żaden kalkulator liczący z danych satelitarnych go nie zobaczy. Świerk rosnący od południa, komin sąsiada albo słup energetyczny potrafią zabrać więcej niż nieoptymalny kąt dachu, a cień padający na jeden moduł obniża produkcję całego łańcucha, do którego ten moduł należy. Dlatego przed montażem robi się oględziny na miejscu.
Dlaczego zima wygląda tak źle
Rozkład produkcji w roku jest w Polsce bardzo nierówny. Instalacja 5 kWp da w Raciborzu około 200 kWh w grudniu i ponad 600 kWh w lipcu. Latem nadwyżka trafia do sieci, zimą prąd trzeba kupić z powrotem, a bilans wychodzi w skali roku, nie miesiąca. Z tego powodu dobiera się moc do rocznego zużycia domu, a nie do rachunku z jednego miesiąca, i z tego powodu magazyn energii zmienia rachunek bardziej niż kilka dodatkowych paneli.
Ta sama nierównomierność tłumaczy, dlaczego latem instalacje bywają wyłączane przez falownik: kiedy w słoneczne południe wszyscy w okolicy oddają prąd naraz, napięcie w sieci rośnie, a falownik ma obowiązek się odłączyć. To argument za sprawdzeniem u operatora, jak wygląda sieć w danym miejscu, zanim zamówi się dużą instalację.
Formalności w skrócie
Instalacja do 150 kW nie wymaga pozwolenia na budowę. Powyżej 6,5 kW projekt uzgadnia rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a instalację zgłasza się komendantowi powiatowej straży pożarnej w Raciborzu. Przyłączenie mikroinstalacji zgłasza operator sieci, czyli w naszym powiecie Tauron Dystrybucja, i to on wymienia licznik na dwukierunkowy. Na budynku zabytkowym potrzebna jest zgoda wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Jeśli działka dopiero czeka na zabudowę, sprawdź przy okazji, co mówi o niej plan miejscowy i jak układa się teren. Obie te rzeczy pokazujemy na stronie Sprawdź działkę, razem z uzyskiem fotowoltaiki policzonym dla współrzędnych tej konkretnej działki.
Najczęstsze pytania
Ile prądu daje fotowoltaika w Raciborzu?
Około 1080 do 1090 kWh rocznie z każdego kilowata mocy, przy panelach ustawionych optymalnie: kąt 39 stopni, kierunek południowy. Typowa domowa instalacja 5 kWp da więc około 5400 kWh w roku. To wynik dla okolic Raciborza wyliczony z wieloletniej serii pomiarów satelitarnych, a nie prognoza na najbliższy rok. Różnica między słabym a dobrym rokiem to kilkanaście procent.
Czy dach musi być skierowany na południe?
Nie musi, ale kierunek kosztuje. Przyjmując południe za sto procent, dach wschodni albo zachodni da w Raciborzu około 80 procent tego uzysku, a południowo-wschodni lub południowo-zachodni około 95 procent. Dach północny to już mniej więcej połowa i rzadko się opłaca. Ustaw w kalkulatorze faktyczny kierunek połaci, a zobaczysz różnicę na własnych liczbach. Warto sprawdzić oba warianty, bo przy dachu wschód-zachód panele często montuje się na obu połaciach naraz.
Jaki kąt nachylenia jest najlepszy?
Dla naszej szerokości geograficznej optimum roczne wypada przy 39 stopniach, ale krzywa jest płaska: między 25 a 45 stopniami tracisz najwyżej kilka procent. Dach o typowym nachyleniu 35 stopni jest praktycznie optymalny. Panele położone płasko, na przykład na dachu płaskim bez stelaża, tracą około 10 procent i mocniej się brudzą, bo deszcz ich nie spłukuje.
Czy kalkulator uwzględnia zacienienie?
Nie. Wyliczenie zakłada, że nic nie rzuca cienia na panele, i tak trzeba je czytać. Drzewo, komin, sąsiedni budynek albo maszt od strony południowej potrafią zabrać kilkanaście procent rocznego uzysku, a cień padający rano na moduły w jednym łańcuchu obniża produkcję całego łańcucha, nie tylko zacienionych paneli. Zacienienie ocenia się na miejscu, przy audycie przed montażem.
Dlaczego produkcja w grudniu jest tak niska?
Bo zimą słońce jest nisko, dzień krótki, a zachmurzenie w tej części Polski największe. Instalacja 5 kWp da w Raciborzu około 200 kWh w grudniu i ponad 600 kWh w lipcu, czyli trzykrotną różnicę. To najważniejsza rzecz do zrozumienia przy fotowoltaice: latem produkujesz nadwyżkę, zimą kupujesz prąd z sieci, a rozliczenie roczne ma to zbilansować.
Czy da się z tego policzyć oszczędność w złotówkach?
Nie wprost i celowo tego nie robimy. Kwota zależy od tego, ile prądu zużyjesz w godzinach produkcji, od taryfy, od zasad rozliczania nadwyżek i od cen energii w miesiącu, w którym je oddajesz. To wszystko zmienia się w czasie i różni między gospodarstwami domowymi. Kalkulator odpowiada na pytanie techniczne: ile kilowatogodzin da instalacja w tym konkretnym miejscu. Wycena należy do instalatora, który zna Twój profil zużycia.
Skąd biorą się te liczby?
Z PVGIS, kalkulatora prowadzonego przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej. Liczy uzysk z wieloletniej serii danych satelitarnych o nasłonecznieniu, osobno dla każdego punktu na mapie, i przyjmuje 14 procent strat systemowych: na kablach, falowniku i zabrudzeniu modułów. Sprawdzasz więc naświetlenie dokładnie tego adresu, a nie średnią dla Polski.
Czy fotowoltaika wymaga pozwolenia?
Instalacja do 150 kW nie wymaga pozwolenia na budowę. Powyżej 6,5 kW projekt musi być uzgodniony z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a instalację zgłasza się do komendanta powiatowej straży pożarnej. Montaż na budynku wpisanym do rejestru zabytków wymaga zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków, a w niektórych strefach ochrony konserwatorskiej także uzgodnienia. Przyłączenie do sieci zgłasza się operatorowi, w Raciborzu jest to Tauron Dystrybucja.
Wyliczenia pochodzą z PVGIS w wersji 5.2, kalkulatora Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej, opartego na satelitarnej serii nasłonecznienia. Adresy podpowiadamy z rejestru punktów adresowych Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.